HƯỚNG DẪN CỨU CÂY THỐI RỄ VÀ DẤU HIỆU NHẬN BIẾT

Hầu hết mọi người đều biết rằng cây trồng bị ngập úng trong thời gian dài sẽ chết vì thối rễ. Bệnh thối rễ gây thiệt hại nặng nề cho nông dân và chủ vườn. Nguyên nhân chủ yếu là do quy trình tưới cây gặp vấn đề. Tuy nhiên, cây vẫn có thể sống sót nếu có khả năng chịu được úng ngập ở mức độ nhất định.

Thêm vào đó, cây ưa điều kiện sinh trưởng ở vùng cao có khả năng chịu úng kém hơn so với cây ở vùng đồng bằng và ven biển. Tuy nhiên, nguy hiểm nhất vẫn là úng cục bộ, điều này rất khó để phát hiện. Tình trạng úng cục bộ sẽ khiến đất hoặc giá thể ngậm nước trong thời gian dài, tạo điều kiện cho nấm và vi khuẩn tấn công bộ rễ. Bệnh thối rễ lây lan khá nhanh, nếu không hành động kịp thời thì tỉ lệ cây trồng chết sẽ rất cao.

Bệnh thối rễ là gì?

Bệnh thối rễ xảy ra khi cây trồng bị tấn công bởi các chủng vi sinh vật, virus, nấm và vi khuẩn hoai mục. Có nhiều chủng vi sinh vật như Fusarium, Pythium, Phytophthora, Rhizoctonia… gây bệnh thối rễ. Những vi khuẩn này làm tổn thương bộ rễ và biến chúng thành màu nâu đen, khiến cây không thể vận chuyển chất dinh dưỡng lên các bộ phận khác. Bệnh thối rễ có tính lây lan rất nhanh và rất khó để đối phó với nó khi đã phát hiện.

Cây trồng trong chậu thường dễ bị thối rễ hơn so với cây trồng trên cạn. Môi trường đất trồng nhân tạo không cân bằng các yếu tố như đất tự nhiên. Khi gieo hạt ươm cây trong chậu, cần đảm bảo đủ điều kiện tốt nhất để cây phát triển.

Xem thêm  Cây Đại Phú Gia Và Những Điều Cần Biết

Nguyên nhân gây thối rễ ở cây trồng

Bệnh thối rễ gây ra chủ yếu do độ ẩm. Đất hoặc giá thể ngậm quá nhiều nước trong thời gian dài là điều kiện lý tưởng cho các mầm bệnh phát triển. Dưới đây là những nguyên nhân chủ quan gây thối rễ ở cây trồng:

Tưới thừa nước

Tưới nhiều nước hơn giới hạn mà cây có thể chịu đựng là một nguyên nhân rất phổ biến gây thối rễ. Tưới nhiều làm rễ bị ngộp và giảm lượng oxi trong đất, tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển.

Đất và giá thể thẩm thấu kém

Đất có tỉ lệ sét cao giữ nước lâu hơn vì thế độ thẩm thấu kém hơn. Đất trong chậu cũng có thể giữ nước lâu nếu tỉ lệ sét quá cao. Đất ngoài vườn có sự tương tác của sinh vật như giun, côn trùng tạo rãnh chằng chịt, giúp nước thẩm thấu và không lưu lại quá lâu trong đất. Tỉ lệ đất trồng trong chậu hợp lý là 40% đất sạch, 40% cát và 20% mùn. Trong trường hợp trồng cây trong nhà, nên sử dụng các loại giá thể trộn lẫn như đá perlite, đá pumice, xơ dừa thay vì đất truyền thống.

Lỗ thoát nước bị tắc

Chậu cây cần có lỗ thoát bên dưới để nước tưới thừa có thể thoát ra ngoài. Chậu có nhiều lỗ thoát sẽ đảm bảo tốt hơn chậu chỉ có một lỗ thoát, vì lỗ thoát duy nhất có thể bị tắc.

Chậu cây quá to so với bộ rễ

Quá nhiều đất trong chậu làm không gian tù mù mà nước không thể thoát ra được. Nấm mốc và vi khuẩn sẽ có điều kiện ủ bệnh tại các điểm chết này.

Chất liệu của chậu cây

Chậu nhựa, chậu đất nung hay chậu composite sẽ có khả năng giữ nước khác nhau. Chậu đất nung tuy kín nhưng nước vẫn có thể thẩm thấu vào thành chậu và bốc hơi ra bên ngoài. Với cùng một lượng nước tưới, chậu nhựa và chậu composite sẽ giữ nước lâu hơn và độ ẩm trong đất cao hơn. Việc sử dụng chậu nhựa hay composite cho cây trồng trong nhà không phải là xấu, chỉ cần điều chỉnh cách tưới nước phù hợp để tránh mắc sai lầm.

Xem thêm  10 KỸ THUẬT TƯỚI NƯỚC CHO CÂY CẢNH TRONG NHÀ

Môi trường khí hậu thay đổi

Thói quen tưới theo chu kỳ có thể gây hại nếu môi trường khí hậu thay đổi. Cây cần ít nước khi nhiệt độ xuống thấp và nhiều nước hơn khi nhiệt độ cao. Giữ nguyên tần suất hoặc lượng nước tưới có thể là một sai lầm ngay cả khi đã tính toán lượng nước cần thiết cho cây. Sự biến đổi về nhiệt độ và độ ẩm có thể làm sai lệch tính toán ban đầu.

Đối lưu không khí kém

Đối lưu không khí kém là một nguyên nhân khá phổ biến. Khi đối lưu không khí giảm, lượng nước tưới cây cũng phải giảm.

Trồng cây quá sâu trong đất

Trồng cây quá sâu trong đất khiến rễ không thể bén và dễ bị bệnh thối rễ.

Sức đề kháng của cây giảm

Sức đề kháng của cây giảm do thiếu dinh dưỡng, tổn thương vật lý, cường độ sáng không phù hợp. Trong mọi trường hợp, vi khuẩn sẽ tấn công dễ dàng khi sức khỏe cây yếu. Cần giữ cây trong trạng thái khỏe mạnh để có thể phát hiện bệnh sớm hơn.

Biểu hiện của bệnh thối rễ

Biểu hiện ban đầu bên ngoài thường không dễ nhận biết và thường bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Biểu hiện rõ ràng nhất của bệnh thối rễ xuất hiện khi bệnh đã phát triển một cách nghiêm trọng.

Giai đoạn đầu của bệnh thối rễ, cây có biểu hiện lá bị vàng. Lá cây bị quăn lại vào ban ngày nhưng phục hồi lại vào ban đêm là dấu hiệu cây sắp bị bệnh do đất ngậm quá nhiều nước.

Giai đoạn báo động, chồi cây rộp lên và nhũn ra, lá cây úa tàn từ cuống. Vì cây bị thối mục từ chân lên ngọn, nên những biểu hiện này thường xuất hiện ở bộ phận bên dưới trước. Thời điểm này, có thể không phải toàn bộ bộ rễ đều bị bệnh, nhưng nếu không ngăn chặn kịp thời, bệnh sẽ lây lan sang toàn bộ bộ rễ.

Xem thêm  Cây Sấu Công Trình - Vườn Ươm số 1

Giai đoạn cuối, toàn bộ rễ đã thối nhũn, các bộ phận khác của cây chết dần. Khi cây ở giai đoạn này, cần loại bỏ ngay lập tức chậu cây này và cách ly khỏi khu vườn.

Cách xử lý và cứu cây thối rễ

Đầu tiên, thay toàn bộ đất cho cây. Rửa sạch toàn bộ đất và giá thể cũ bám vào rễ. Sử dụng kìm hoặc kéo sắc bén để cắt toàn bộ rễ bị hỏng (khử trùng dụng cụ trước và sau khi sử dụng). Sau đó, phun thuốc kháng nấm lên rễ khỏe mạnh để loại bỏ các mầm bệnh. Thay chậu và sử dụng đất hoặc giá thể mới, đảm bảo thoát nước tốt và tránh tưới quá nhiều. Tránh đưa cây ra ngoài ánh nắng mạnh trong quá trình xử lý và sau khi thay chậu vì lúc này cây đang yếu. Tạm thời không sử dụng phân bón để tránh cháy rễ cây trong giai đoạn này.

Cắt tỉa toàn bộ cành và lá bị héo. Cân bằng lại số lượng lá vì bộ rễ chỉ có khả năng nuôi dưỡng ít hơn. Cắt giảm lượng nước tưới vì rễ bây giờ ít hơn. Sử dụng hệ thống tưới nhỏ giọt để nước có thời gian thẩm thấu xuống phía dưới chậu, tránh tưới ồ ạt gây ra các điểm úng cục bộ trong đất.

Sau khoảng 2 tuần, sử dụng phân vi sinh để tái tạo hệ vi khuẩn có lợi trong đất. Sử dụng phân tan chậm thay vì phân bón thông thường.

Sử dụng máy đo độ ẩm đất để kiểm tra độ ẩm của đất, đảm bảo không ngập úng.

Sử dụng bột vỏ quế và thảo quả như chế phẩm sinh học có thể phòng chống được mầm bệnh gây thối rễ. Tránh sử dụng quá nhiều thuốc kháng nấm để không gây hại hệ vi sinh có lợi trong đất.

Bí Kíp Bonsai hy vọng rằng thông qua hướng dẫn cứu cây thối rễ và nhận biết dấu hiệu bệnh, bạn sẽ có thêm kiến thức để bảo vệ và chăm sóc cây trồng của mình.