Hướng dẫn cắt ngọn và tỉa cành cho cây cảnh đúng cách

Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về kỹ thuật cắt ngọn và tỉa cành cho cây cảnh/Bonsai một cách chính xác và hiệu quả. Chúng ta cũng sẽ tìm hiểu cách chăm sóc chậu cây sau khi cắt tỉa. Hãy cùng mình khám phá nhé!

1. Vì sao phải cắt ngọn/ngắt chồi cây cảnh?

Việc ngắt chồi/chặt ngọn/bấm ngọn là một công việc quan trọng nhất mà bạn có thể thực hiện cho một cây cảnh Bonsai.

Ngắt chồi cuối cùng của cây, bạn có thể ngăn chặn việc các cành mọc quá cao. Đồng thời, ngắt chồi còn giúp kích thích mọc các chồi nhỏ hơn.

kỹ thuật bấm ngọn cây cảnh bonsai đúng cách
Hình ảnh minh họa

Cách ngắt chồi phụ thuộc vào từng loại cây

Tùy thuộc vào từng loại cây, cách ngắt chồi sẽ khác nhau. Ví dụ, đối với cây Keyaki (Zelkova), chồi có thể mọc ở bất kỳ vị trí nào trên cành. Tuy nhiên, đối với cây GoyoMatsu (Thông Năm Lá Kim), Kuro-Matsu (Thông Đen Nhật Bản) hoặc Ezo-Matsu (Vân Sam Saghalian), chồi chỉ mọc ở một số vị trí cụ thể.

Nếu bạn chăm sóc cây đầy đủ và đúng cách, chồi và rễ sẽ phát triển mạnh mẽ. Đảm bảo tưới nước và bón phân đúng lượng.

Bên cạnh đó, đảm bảo cây nhận đủ ánh sáng mặt trời cũng sẽ kích thích mọc chồi mới trên thân cây và cành. Đối với các cây được ghép, các chồi mới có thể xuất hiện thậm chí trên gốc của cây.

Lợi ích của việc ngắt chồi

  • Giữ cho hình dáng cây cảnh đều đẹp: Nếu bạn giữ lại tất cả các chồi, cây cảnh sẽ trông không đều đẹp. Những chồi ở vị trí đẹp sẽ phát triển mạnh mẽ, trong khi những chồi khác sẽ trông chen chúc hoặc không phát triển đều. Ngắt chồi sẽ giúp cây có hệ cành rộng và đẹp.

  • Tăng khả năng hấp thụ ánh sáng và không khí: Ngắt chồi giúp giảm việc tiêu thụ chất dinh dưỡng vô ích, tạo điều kiện cho cây lưu thông ánh sáng và không khí tốt hơn.

  • Cải thiện dáng vẻ của cây: Ngắt chồi sẽ giúp cây cảnh có dáng vẻ đẹp hơn.

Xem thêm  Blog

Việc cắt tỉa cây cảnh định kỳ sẽ giúp phát triển cành, lá và tình trạng của quả. Bằng cách kiểm soát sự phát triển của thân và các cành, cây cảnh sẽ có một khung chính rõ ràng.

2. Khi nào và làm thế nào để cắt tỉa?

2.1 Thời gian cắt tỉa cho từng loại cây cảnh/Bonsai

Thời gian và cách cắt tỉa phụ thuộc vào loại cây. Một số cây chỉ cần cắt tỉa một lần, trong khi các loại cây khác cần cắt tỉa nhiều lần.

  • Đối với Kuro-Matsu (Thông Đen Nhật Bản), Goyo-Matsu (Thông Năm Lá Kim): Cắt tỉa khi chồi mới mọc và còn mềm nhưng chưa có lá phát triển. Sử dụng kéo cắt để cắt chồi dài hơn, chỉ để lại một phần gốc nho nhỏ. Nếu có bốn hoặc năm chồi mọc từ cùng một chỗ, hãy ngắt một hoặc hai chồi từ gốc, sau đó ngắt những chồi còn lại. Thường chỉ cần cắt tỉa một lần.

  • Đối với Aka-Ezo-Matsu (Vân Sam Saghalien): Khi chồi hình trứng bắt đầu có lá, hãy dùng móng tay để cắt tỉa một lần. Tuy nhiên, vì có nhiều chồi, bạn cần phải cắt tỉa hàng ngày trong mùa đâm chồi.

  • Đối với Sugi (Tuyết Tùng Nhật Bản), Toshõ (Bách Xù Lá Kim): Mỗi khi chồi bắt đầu có lá, hãy dùng móng tay để cắt đầu các chồi không mong muốn.

  • Đối với Shimpaku (Bách Xù Trung Quốc): Cần cắt các chồi ở đoạn giữa mỗi khi chồi mới mọc.

  • Đối với Ume (Hoa Mơ Nhật Bản), Boke (Hoa Mộc Qua Nhật Bản), Kaidõ (Táo Tây Dại), Sanzashi (Táo Gai Trung Quốc), Sakura (Hoa Anh Đào), Tsubaki (Camellia), Hime-Ringo (Táo Dại Nagashaki), Karin (Mộc Qua Trung Quốc), Ume-modoki (Ilex Serrata var. Sieboldii): Nên cắt các chồi không mong muốn ngay khi chúng mọc, để lại những chồi khác phát triển. Khi lá mới đã lộ ra, hãy cắt đầu các cành đã mọc quá dài.

  • Đối với Satsuki (Satsuki Azalea): Vì một số chồi non mọc từ cùng một cành, hãy chờ cho đến khi tất cả các chồi non đã nảy, giữ lại một hoặc hai chồi phát triển mạnh và đặt ở vị trí bạn muốn cành mới phát triển, sau đó cắt phần còn lại từ gốc. Cắt các chồi non còn lại, để lại hai hoặc ba lá. Làm tương tự cho tất cả các cành. Cũng nên cắt các chồi mọc gần nhau.

  • Đối với Hoa Hồng: Ngắt chồi theo các bước tương tự như Ume (Hoa Mơ Nhật Bản), nhưng không nên cắt quá sâu. Hạn chế cắt chồi chính ở đoạn cuối.

  • Đối với Momiji (Thích Nhật Bản), Tô-kaede (Thích Đinh Ba), Soro (Hoa Trăn Xốp), Nire-Keyaki (Cây Đù Trung Quốc): Các cây này cần trưởng thành để có thể cắt tỉa đầu các cành mới mềm, mịn và dày. Bạn cần cắt tỉa các chồi mới sau thời kỳ đâm chồi vào mùa xuân cho đến khi lá chuyển màu vào mùa thu.

  • Đối với Kaki (Hồng Vàng Nhật Bản), Kuri (Hạt Dẻ Nhật Bản): Tốt hơn là không cắt tỉa cho đến khi cây ra quả, miễn là việc cắt tỉa không ảnh hưởng đến sự cân đối của cây.

Xem thêm  Mua sen đá ở đâu uy tín, giá rẻ?

Lưu ý khi cắt tỉa cây cảnh

a. Không nên cắt tỉa cây đã được ghép và đã được cắt tỉa rễ, cành cho đến khi cây đã phục hồi hoàn toàn.

b. Thời gian cắt tỉa cây chỉ cần cắt một lần là rất quan trọng. Nếu cắt tỉa quá muộn, sự phát triển của chồi thứ cấp có thể bị chậm lại, và chúng có thể bị hư hỏng bởi thời tiết lạnh trong mùa đông. Tuy nhiên, nếu cắt tỉa quá sớm, bạn có thể làm hỏng dáng vẻ tương lai của cây.

c. Các cây như Boke (Mộc Qua Nhật Bản), Satsuki (Satsuki Azelea) và hoa hồng có xu hướng mọc nhiều chồi từ thân cây và các cành, thậm chí từ phần gốc đã được ghép trước. Đối với các cây này, quan trọng là cần phải cắt các chồi yếu ngay từ khi chúng mới mọc, vì những chồi này thường mọc thành các cành dài và yếu. Nếu cắt tỉa sau khi chúng đã phát triển, các vết sẹo sẽ làm giảm vẻ ngoài tổng thể của bonsai.

d. Nếu bạn cắt tỉa quá thường xuyên, cây có thể trở nên yếu hơn và không phát triển tốt. Vì vậy, hãy quan tâm đến sức khỏe tổng thể của cây và đảm bảo cắt tỉa đúng cách và đúng thời điểm.

e. Hãy sử dụng móng tay để cắt các chồi mềm, nhưng sử dụng kéo lớn để cắt những chồi đã cứng.

Xem thêm  Những cách điều khiển thời kỳ ra hoa của cây cảnh

3. Cắt tỉa cành Bonsai/Cây cảnh

3.1 Mục đích chính của việc cắt tỉa là tạo dáng cho cây Bonsai

Mục đích chính của việc cắt tỉa là tạo dáng cho cây cảnh Bonsai. Tuy nhiên, các biện pháp này cũng làm giảm sự phát triển của các phần trên mặt đất (khí sinh) để duy trì sự cân bằng với sự phát triển của rễ.

Khi các nhánh đang tăng trưởng bị cắt tỉa đi, sự phát triển của rễ cũng sẽ giảm. Ngược lại, cắt tỉa bớt rễ cũng hạn chế sự phát triển của các phần trên mặt đất (khí sinh).

Tỷ lệ các phần của cây bonsai (thân, nhánh, lá) phải phù hợp với dáng cây trong thiên nhiên. Mục tiêu này chỉ đạt được sau nhiều lần cắt tỉa và uốn nắn.

Tinh thần của bonsai là chỉ giữ lại những gì cốt yếu. Đó là tạo ra một dáng cây đã được hoá cách.

Trong các kỹ thuật trồng cây thông thường, không sử dụng cắt tỉa để kiểm soát sự phát triển của cây và các nhánh, lá (và đôi khi cả quả). Tuy nhiên, đối với bonsai, cắt tỉa là một công việc quan trọng để duy trì sự sống của cây.

cắt tỉa cành đúng cách cho bonsai
Hình ảnh minh họa

3.2 Hai giai đoạn cắt tỉa

Cắt tỉa được chia thành hai giai đoạn:

  • Giai đoạn cắt tỉa để tạo dáng.

  • Giai đoạn cắt tỉa để duy trì dáng thế đã chọn.

Hai giai đoạn này đòi hỏi các công cụ chuyên dụng và các thao tác chính xác.

4. Câu hỏi thường gặp

Trên đây là kỹ thuật cắt tỉa cây cảnh/Bonsai cũng như cách chăm sóc chậu cây sau khi cắt tỉa. Bài viết được tổng hợp và biên soạn bởi Bí Kíp Bonsai. Hy vọng thông qua bài viết này, bạn đã biết cách cắt tỉa và tạo dáng cho cây bonsai của mình một cách tốt nhất. Nếu bạn quan tâm đến cây cảnh hơn, hãy ghé thăm Bí Kíp Bonsai để tìm hiểu thêm nhiều thông tin hữu ích.