Chi tiết tin

Cuộc sống của con người luôn chẳng thể thiếu đi sự gắn kết với thiên nhiên và cây xanh. Chính nhờ vào sự chăm sóc cây kiểng, những nghệ nhân đã tạo ra những cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp và hấp dẫn. Họ đã ẩn dụ những tâm tư, ước mơ và hy vọng vào từng chi tiết của cây, từng đường cong của thân, của cành một cách giản dị nhưng sâu sắc và ý nghĩa. Khi xưa, người ta có câu “Nhất chữ, nhị tranh, tam sành, tứ kiểng”. Ngày nay, chơi cây kiểng, bonsai đã trở thành một trò chơi phổ biến, không chỉ để thỏa mãn niềm đam mê mà còn phát triển kinh tế.

Trong tâm thức của người Việt Nam, chơi và tạo tác cây kiểng là một điều tự nhiên, mang thiên nhiên vào trong chậu, để tạo ra những tác phẩm và để ngắm nhìn. Chơi cây cảnh làm cho cuộc sống tinh thần phong phú hơn, trở thành một phần của nền văn hóa lâu đời của dân tộc Việt.

“Yêu cây, yêu hoa, hóa ra yêu đời”

Trồng cây trong chậu được gọi là “Bonsai” ở Nhật Bản, còn ở Việt Nam chúng ta thường gọi là “Bồn cảnh”, “Chậu cảnh”. Xưa kia, thú chơi này chỉ dành cho những gia đình quyền quý, nhưng ngày nay, chơi cây cảnh đã trở nên phổ biến trong nhiều tầng lớp, đặc biệt là ở người lớn tuổi. Để có được những chậu cây cảnh như ý, người ta có thể tự trồng hoặc tìm kiếm từ thiên nhiên.

Ông Phạm Văn Chính, Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh tỉnh, cho biết: “Nhiều người yêu cây kiểng đã dành hàng chục năm hoặc cả đời để hoàn thiện một chiếc chậu cây với những nguyên tắc tạo hình tỉ mỉ, nghiêm ngặt. Mỗi người có cách cảm nhận và thổi hồn vào cây khác nhau, tạo ra những chậu cây cảnh có dáng vẻ và ý tưởng khác nhau. Người lớn tuổi thích mô phạm, thích kiểu dáng theo nho học thì tạo ra các chiếc cây như Phúc – Lộc – Thọ, ngũ phúc, phụ tử, mẫu tử, huynh đệ, long thăng, long giáng… Người trẻ tuổi thích phóng khoáng, lãng mạn thì tạo ra các chiếc cây hoành (nằm ngang), huyền (đổ xuống như thác), bạt phong (gió thổi bạt về một phía nhưng cây vẫn đứng vững ngay)”. Người chơi cây kiểng không chỉ đầu tư bằng tiền, mà còn đầu tư cả đam mê, sáng tạo và tình yêu với thiên nhiên.

Xem thêm  Cách chăm sóc cây cảnh bonsai tại nhà đúng kỹ thuật - VƯS1

Ngoài việc am hiểu sâu sắc về nghệ thuật tạo hình cho cây, nghệ nhân còn phải thổi hồn vào cây để khi người ta nhìn vào, họ không chỉ thấy một cây cảnh, mà còn thấy một khung cảnh thiên nhiên tuyệt vời, hài hòa. Theo các nghệ nhân, mỗi tác phẩm kiểng đều thể hiện một cá tính độc đáo. Trong chơi cây kiểng, chúng ta chú trọng đến 4 yếu tố là: hình, thế, chi và diệp. Điều này được thể hiện qua việc uốn cây thành 3 tầng, 4 phân đoạn, 5 chùm nhánh, tượng trưng cho tam cương, ngũ thường, tam tòng và tứ đức. Nghệ thuật chơi kiểng làm phong phú cuộc sống hàng ngày của con người, vì sau mỗi tác phẩm kiểng, chúng ta có thể ngồi bên ấm trà, cùng nhau thảo luận về sự đời và ngắm nhìn thiên nhiên thơ mộng thu nhỏ trong chậu kiểng mini trên bàn nước, mang lại cho chúng ta cảm giác thoải mái và nhẹ nhàng.

Nghệ thuật kiểng thú

Ngày nay, nhờ sự phát triển của giao lưu, trao đổi, chơi cây kiểng, bonsai đã trở thành một nhu cầu của cuộc sống hiện đại. Cây kiểng nghệ thuật là kết quả của quá trình lao động sáng tạo, chứa đựng giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể, mang tính truyền thống và hiện đại.

Các nghệ nhân còn sáng tạo nghệ thuật chơi cây kiểng bằng cách biến cây thành các con vật trong thiên nhiên như: rồng, hổ, quý, phượng, hoặc các loài vật có hình dạng độc đáo như: cá hoá rồng, bộ rễ hình rồng, đặc biệt là thế rồng bay. Với niềm đam mê và sự tâm huyết trong việc chơi kiểng suốt 15 năm, anh Trương Phi Hùng, một nghệ nhân chơi kiểng, cho biết: “Lúc đầu tôi chỉ chơi vài ba cây để thư giãn và kết nối với bạn bè. Nhưng sau đó, tôi đã chuyển dần sang chơi kiểng thú. Chơi kiểng thú nghe có vẻ đơn giản, nhưng khi tạo hình cây, đặc biệt là tạo hình các con vật khác nhau, rất khó. Không phải cây kiểng nào cũng thích hợp cho việc tạo hình các con thú khác nhau”. Qua tìm hiểu và học hỏi từ bạn bè, sách và báo, anh Hùng đã lựa chọn những loại cây phù hợp như cây bông trang, cây si và đã tạo ra nhiều sản phẩm kiểng thú, với nhiều kích cỡ khác nhau. Giá trị của từng loại kiểng thú cũng khác nhau, tùy thuộc vào từng cây, có giá từ vài triệu đồng đến vài chục triệu đồng. Để tạo ra một con vật kiểng cỡ lớn, cần ít nhất 2 người thợ chuyên nghiệp làm trong 3 đến 4 tháng để hoàn thành.

Xem thêm  Những cây bonsai thích hợp cho người mới bắt đầu

Với những cây kiểng hình thú lớn, trong quá trình uốn, tạo dáng, người thợ cần rất cẩn thận và tỉ mỉ. Vì cây bông trang có cành nhỏ và giòn, dễ gãy. Đặc biệt, khi uốn, cần phải căng chỉnh hai bên cho đều, tránh bị méo và phân bố cành sao cho hợp lý để tạo ra một con vật hoàn chỉnh. Để cây ra hoa tốt, cần tưới nước đầy đủ và phòng trừ sâu hại. Cắt tỉa thường xuyên để cây giữ được bộ khung đẹp.

Lương y – nghệ nhân chơi kiểng

“Chơi cây kiểng là một nghệ thuật và niềm đam mê mãnh liệt sẽ tạo ra những tác phẩm nghệ thuật đẹp, mang lại ý nghĩa nhân văn cao cả. Trồng cây mang đến “sự cát tường” cho gia đình và xã hội. Cây mang lại lá xanh, hoa đẹp và còn tạo nên một phần cốt cách làm người, tạo lập triết lý sống thảnh thơi”, ông Nguyễn Văn Diệp, một người đam mê cây kiểng, chia sẻ.

Ông Diệp, một bác sĩ y, nhưng niềm yêu hoa, yêu kiểng lớn hơn tình yêu dành cho công việc y. Ông Diệp tiết lộ: “Lúc đầu tôi chỉ chơi vài ba cây để thư giãn và kết giao với bạn bè. Nhưng cây kiểng lại có sức hút đặc biệt, tôi càng chơi càng say mê và khám phá những điều kỳ diệu”. Chỉ sau ít năm, ông Diệp trở thành một người chơi kiểng “chính hiệu”, am hiểu về nhiều loại cây kiểng cũng như kiểm kiểng cổ, bonsai. Nhờ vào sự tin tưởng và quý mến của nhiều người chơi kiểng, ông Diệp đã được bầu làm Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh TP. Mỹ Tho. Ông Diệp cho biết, chơi cây kiểng không chỉ giúp thư giãn tinh thần mà còn gần gũi với thiên nhiên và yêu cuộc sống hơn. Ngoài ra, chơi cây kiểng còn mang lại cho con người một nguồn thu nhập không nhỏ.

Xem thêm  Tre bonsai Trung Quốc: Tạo điểm nhấn hoàn hảo cho không gian sống của bạn

Vườn cây của ông Diệp có rất nhiều loại kiểng khác nhau, mỗi cây, mỗi chậu đều là một tác phẩm nghệ thuật độc đáo, kết hợp giữa sự tinh tế và mạnh mẽ, thể hiện tài hoa lịch lãm của người chơi. Mặc dù bận rộn với công việc kinh doanh, nhưng ông Diệp vẫn dành thời gian để tìm kiếm và sở hữu những cây kiểng đẹp. Ông Diệp cho biết: “Để tạo ra một tác phẩm kiểng đẹp, không chỉ cần đam mê, mà còn cần hiểu rõ thuộc tính của từng loại cây để có lối chăm sóc và tạo hình cây kiểng phù hợp với ý thích của mình. Bên cạnh việc chơi kiểng theo phong cách hiện đại, tôi cũng giữ lại những dáng cây cảnh bonsai cổ như dáng trực, dáng xiên, nghiêng dáng tà là; dáng hoàng; dáng huyền”.

Ông Phạm Văn Chính, Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh tỉnh, cho biết: “Anh Diệp có lối chơi kiểng độc đáo, phóng khoáng và gần gũi với thiên nhiên hơn so với các nghệ nhân khác. Dù là kiểng nhỏ hay lớn, bonsai hay tiểu cảnh, tác phẩm nào của anh Diệp cũng mang dáng vẻ mềm mại, uyển chuyển, không cầu kỳ gượng ép. Đặc biệt với nghệ thuật bonsai, anh chú trọng đến tổng thể, để cây và chậu luôn tương xứng, cân đối và hài hòa”.

Hiện nay, chơi hoa và cây kiểng, bonsai đã trở thành một nhu cầu của cuộc sống xã hội. Với những người đam mê cây kiểng, không có gì thú vị bằng việc tĩnh lặng, thả hồn theo cảm xúc của phong cảnh thiên nhiên được thu nhỏ ngay trước mắt. Trong không gian yên bình ấy, mọi phiền muộn trôi đi, để lại những giây phút bình yên và niềm vui của đam mê, mang lại cho cuộc sống những giá trị tinh thần vô giá.

Lê Phương